متغیر مستقل:8
متغیر وابسته:8
فرضیه‏های تحقیق:9
تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی:9
روش شناسی تحقیق:11
فصل اوّل: تعریف و ویژگی های فضای سایبری12
طرح بحث:13
مبحث اوّل: مفهوم و ویژگی های فضای سایبری13
گفتار اوّل: فضای سایبری و ارتباط شبکه های اطلاع رسانی15
گفتار دوّم :مخفی و پنهانی بودن17
گفتار سوم :فراملی و غیر قابل کنترل بودن18
مبحث دوّم: پیکره فضای سایبری20
گفتار اوّل: مخازن اطلاعات20
گفتار دوّم: سیستم های ارتباطی21
گفتار سوم : ارائه دهندگان خدمات شبکه ای23
مبحث سوم: مزیت ها و محدودیت های فضای سایبری25
گفتار اوّل: در حوزه آزادی بیان26
گفتار دوّم: در حوزه آزادی اطلاعات27
گفتار سوم: در حوزه حریم خصوصی28
فصل دوّم: تعریف جرایم سایبری و جرایم مرتبط با آن30
طرح بحث:31
مبحث اوّل: جرایم سایبری و ویژگی آن31
گفتار اول:تعریف جرم سایبری33
گفتار دوّم:جرم سایبری و جرایم مرتبط با آن35
گفتار سوم :ویژگی های جرایم سایبری36
مبحث دوّم: سیر تاریخی جرایم سایبری38
گفتار اوّل: سیر تاریخی جرایم سایبری در نظام بین الملل38
گفتار دوم: سیر تاریخی جرایم سایبری در حقوق جزای ایران41
گفتار سوم: جرایم سایبری و وضع قوانین مربوط به آن42
مبحث سوم : سیاست جنایی مقابله با جرایم سایبری44
گفتار اوّل: سیاست جنایی ماهوی45
گفتار دوّم :سیاست جنایی پیشگیرانه47
گفتار سوم:سیاست جنایی شکلی48
فصل سوم: بررسی قوانین سایبری در حقوق جزای ایران50
طرح بحث:51
مبحث اوّل: مصادیق جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی52
گفتار اوّل:دسترسی غیر مجاز53
الف- رکن قانونی54
ب- رکن مادی55
1- مرتکب جرم55
2- رفتارمادی فیزیکی55
3- شرایط و اوضاع و احوال لازم55
ج- رکن روانی56
گفتار دوّم:جاسوسی سایبری56
الف- رکن قانونی59
ب- رکن مادی60
1-مرتکب جرم60
2-رفتار مادی فیزیکی60
3-شرایط و اوضاع احوال لازم62
ج- رکن روانی62
گفتار سوم: جعل سایبری62
الف- رکن قانونی64
ب- رکن مادی65
1-مرتکب جرم65
2-رفتار مادی فیزیکی65
3-شرایط و اوضاع و احوال لازم65
ج- رکن روانی66
مبحث دوّم: مصادیق جرایم علیه اموال و مالکیت67
گفتار اوّل:سرقت سایبری67
الف- رکن قانونی69
ب- رکن مادی69
1-مرتکب جرم69
2- رفتار مادی فیزیکی69
3- شرایط و اوضاع و احوال لازم69
ج- رکن روانی70
گفتار دوّم: کلاهبرداری سایبری70
الف- رکن قانونی72
ب- رکن مادی72
1- مرتکب جرم72
2- رفتارهای مادی فیزیکی72
3- شرایط و اوضاع و احوال لازم73
ج- رکن روانی73
مبحث سوم: مصادیق جرایم علیه اشخاص75
گفتار اوّل: هتک حیثیت75
الف- رکن قانونی76
ب- رکن مادی77
1- مرتکب جرم77
2- رفتار مادی فیزیکی77
3- شرایط و اوضاع و احوال لازم77
ج- رکن روانی78
گفتار دوّم: نشر اکاذیب78
الف- رکن قانونی78
ب- رکن مادی79
1- مرتکب جرم79
2- رفتار مادی فیزیکی79
3- شرایط و اوضاع و احوال لازم80
ج- عنصر روانی80
فصل چهارم: تأثیر تهدیدات مرتبط با جرایم سایبری بر امنیت ملی82
طرح بحث:83
مبحث اوّل: ماهیت تهدیدات سایبری85
گفتار اوّل: تعریف تهدیدات سایبری85
گفتار دوّم:ویژگی های تهدیدات سایبری87
گفتار سوم: انواع تهدیدهای سایبری88
الف) ترورسیم سایبری89
ب) جنگ سایبری90
ج) اخلال سایبری91
د) خرابکاری سایبری92
مبحث دوّم: ماهیت متفاوت امنیت93
گفتار اوّل: تعریف و ویژگی های امنیت ملی93
گفتار دوّم :ساختارهای امنیتی95
گفتار سوم: رویکردهای متفاوت به امنیت ملی98
مبحث سوم:تأثیر تهدیدات سایبری بر امنیت ملی100
گفتار اوّل: رویکردهای متفاوت به تهدیدات سایبری100
گفتار دوّم: قدرت در عصر اطلاعات102
گفتار سوم:امنیت در عصر اطلاعات103
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات105
نتیجه گیری:106
پیشنهادات:108
منابع و مآخذ:109
ضمائم:115
چکیده:
تحول اطلاعات و گسترش روز افزون استفاده از رایانه و اینترنت در تمامی ابعاد زندگی بشر و نیاز شرکت ها ، سازمان ها ،گروه ها به آن سبب وقوع جرایم مختلفی در فضای سایبرشده است. فضای سایبر با ویژگی های خود مانند فراملی بودن، تعدد بازیگران، مخفی بودن سبب شده افراد وارد این فضا شوند و بدون اینکه به راحتی مورد شناسایی واقع شوند جرایم مختلفی را مرتکب شوند. دراین فضای مجازی اما واقعی و حقیقی جرایم مختلفی مانند سرقت، کلاهبرداری، جعل، جاسوسی به وقوع می پیوندد. برخی از این جرایم سبب آسیب و صدمه زدن به جامعه و به عنوان تهدیدی علیه امنیت محسوب می گردد. برخی دیگر از این جرایم صدمات مالی واقتصادی وارد می کند و برخی نیز به عنوان تهدید و آسیبی علیه اشخاص می باشد. جرایم سایبری به عنوان یکی از مسائل غیرقابل انکار در حوزه سیاست جنایی کشورها می باشدو به همین دلیل دولت ها درصدد مقابله با اینگونه جرایم برمی آیند. امنیت ملی هر کشوری یکی از نگرانی های دولت ها می باشد که در صدد تأمین امنیت داخلی و خارجی گام برمی دارند.به همین منظور در جهت مقابله با دستیابی غیر مجاز داده ها و جرایمی که بوسیله وسایل الکترونیکی و به شیوه پیشرفته به وقوع می پیوست، توسط قانونگذار آیین نامه ها و قوانینی وضع گردید تا بدینوسیله راه را برافرادسودجو ببندد و موجبات امنیت ملی فراهم گردد.
واژگان کلیدی: فضای سایبری، جرایم سایبری، قوانین سایبری،امنیت ملی.
کلیّات
مقدمه
ورود رایانه به زندگی بشری و استفاده روزافزون از این وسیله شگفت انگیز سبب بوجود آمدن دگرگونی وتحولات گسترده در حیطه اطلاعات گردیده است.رایانه با ویژگی های منحصر به فرد خود مانند حجم بالای اطلاعات ،دسترسی سریع و آسان به اطلاعات و ویژگی های متنوع و فراوان دیگری توانسته است
امکانات بی شماری را در اختیار افراد قرار دهد. همین امر سبب بوجود آمدن جرایم متنوع و مختلفی شده است که در مقایسه با جرایم کلاسیک می تواند آسیب های جبران ناپذیر وخطرناکی را به همراه داشته باشد.
محیط مجازی سایبر به مجرمین این امکان را می دهد که در فضایی به دور از دیدگان مردم به راحتی ودر محیطی امن دست به ارتکاب جرم بزنند.
امروزه با توجه به افزایش روز افزون استفاده کنندگان از اینترنت میزان جرایم سایبری نیز سیر صعودی به خود گرفته است.از آنجا که اینگونه جرایم در سطح ملی و حتی فراملی رخ می دهد پس می توان گفت برای اینگونه جرایم حد و مرزی وجود ندارد .
کاربران در این محیط به ایجاد تغییراتی در داده ها و اطلاعات زده که همین امر نشانگر وقوع جرمی می باشد.مخفی بودن این محیط امکان تعقیب و شناسایی مجرمین را کاهش داده است.پس هر شخص به راحتی در هر نقطه از جهان می تواند در گوشه ای دیگر از جهان جرمی را مرتکب شود.
همین امر موجب گردیده است که جهت تأمین امنیت داده ها وسیستم های رایانه ای قوانین و مقرراتی وضع گردد.به دلیل تنوع و گستردگی اینگونه جرایم کشف و مقابله با آنها لازم و ضروری می باشد.به همین دلیل است که تمام حقوق دانان وجرم شناسان به دنبال شناسایی ماهیت اینگونه جرایم بر آمدند.
بیان مسأله
وقتی به نقش و جایگاه کامپیوتر در زندگی بشری نظری بیفکنیم خواهیم دید که انسان بعد از قرون متمادی زندگی در دنیای فیزیکی، تصمیم گرفت جهان مجازی را در محیط و فضایی بنام فضای سایبر بوجود بیاورد که :”فضایی است مجازی و غیر ملموس که از طریق اینترنت به هم متصل می شوند و تمام اطلاعات راجع به افراد، سازمان ها، شرکت ها، فرهنگ ها و به طور کلی هر چیزی که بصورت فیزیکی وجود دارد و بوسیله کامپیوتر، اجزاء آن و شبکه های بین المللی بهم مرتبط می باشند را شامل شود.” و از طریق این فضا به راحتی بتواند به تبادل اطلاعات دست یابد. درحقیقت اینترنت با شبکه های گسترده خود توانسته است روابط و مناسبات اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افراد را تغییر دهد و همین امر موجب شد تا روابط انسان ها از شکل سنتی خارج شده و جنبه الکترونیکی به خود بگیرد همین گستردگی و پیچیدگی ارتباطات در دنیای امروز موجب بروز جرایمی جدید در سطح ملی و فراملی شده است به نام جرایم سایبری، که این جرایم در محیطی مجازی و به وسیله اینترنت اتفاق می افتد.جرایم سایبری از جمله جرایمی هستند که جدید بوده و ناشی از تکنولوژی مدرن هستند این دو ویژگی موجب شده تا به عنوان نسل جدیدی از جرایم نامیده شوند.بدلیل اینکه در فضای سایبر ارتکاب جرم به آسانی امکان پذیر است ممکن است جرایمی رخ دهد که این جرایم حدود نیم قرن است که پیدایش یافته اند و از سطح بین المللی به ملی و از کلی به جزئی منحصر می باشد.
برخی از کشورها مانند (آمریکا ، آلمان ،انگلستان وغیره) زود و برخی کشورها مانند (کشورهای آسیایی و خاورمیانه وغیره) دیرتر به این پدیده مجرمانه پرداخته اند.
مقنن ایران در راستای حمایت از امنیت داده ها و سیستم های رایانه ای کاربران، دستگاه های دولتی، نهادهای عمومی و مؤسسات خصوصی اقدام به وضع قوانین کیفری نموده و مجازاتهایی را برای مرتکبین اینگونه جرایم در نظر گرفته است تا موجبات امنیت داده ها و شبکه های رایانه ای و در نتیجه رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی کشور در محیط سایبر فراهم گردد.تحقیق پیش رو در نظر دارد به این مسأله بپردازد: جرایمی که در فضای سایبر انجام می شود توسط چه کسانی و به چه شکلی صورت می گیرد؟
و وقوع این جرایم تا چه میزان بر امنیت ملی تأثیر می گذارد؟و دولت ایران چه مجازاتی را برای مرتکبین این جرایم در نظر گرفته است؟
اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
در ارتباط با اهمیت موضوع باید گفت که با توجه به گستردگی و پیچیدگی حاصل از تکنولوژی مدرن و ظهور نسل جدید جرایم سایبری و شبکه ای در محیط های مجازی، حقوق جزا وارد مرحله جدیدی چه در حقوق ماهوی و چه در حقوق شکلی شده است به طوری که تنها شرط مبارزه با اینگونه جرایم شناسایی، تجزیه و تحلیل و شناخت کامل نحوه ارتکاب اینگونه جرایم است دراین تحقیق که در برگیرنده نسل سوم جرایم که شامل جرایم سایبری و اینترنتی یعنی جرایم در محیط های شبکه های فراملی و به صورت مجازی می باشد اینجانب سعی نموده ام که تا با تبیین مفهوم جرایم سایبری و شناسایی اینگونه جرایم و شناسایی قوانین کیفری که مقنن ایران در راستای حمایت از داده ها و وسایل اینترنتی در محیط های مختلف وضع نموده است و بر حقوق ایران حاکم است راهی جهت شناخت و مبارزه با اینگونه جرایم بازگردد و به عنوان خطوط راهنما برای وارد شدن به نسل جدیدی از جرایم استفاده گردد.
همچنین این تحقیق می تواند راهگشای مناسبی برای آشنایی با جرایمی که امنیت ملی را به خطر می اندازد باشد و همین امر می تواند سبب آشنایی با نسل جدید جرایم سایبری برای محقق و سایر دانش پژوهان باشد و هر یک از این موضوعات خود شامل مباحث علمی گسترده و جدیدی بوده و مجال یک تحقیق علمی وسیع را برای دانش جویان و دانش پژوهان فراهم خواهد کرد.
مرور ادبیات و سوابق مربوطه
هرکشوری با توجه به میزان استفاده و بهره مندی شان از فناوری اطلاعات در معرض خطرات و تهدیداتی است که ممکن است به وسیله کاربران انجام شود مثلاً کشور آمریکا چهار مرحله از پنج مرحله تشکیل دولت الکترونیک را پشت سر گذاشته است در کشور ایران نیز از سال 1380 به بعد وقوع جرایم سایبری سیر صعودی به خود گرفته است و مجرمان با بهره گیری ازاین امکانات و در فضای سایبری براحتی جرایمی را انجام می دهند، مانند جعل سایبری، کلاهبرداری سایبری، عمده آثار و پژوهش انجام گرفته در حوزه سایبری در حقوق ایران بصورت محدود می باشد و بشکل محتوایی به بررسی جرایم سایبری به شکل جداگانه نوشته شده است مانند:
1-پاکزاد، بتول، تروریسم سایبری تهدیدی نوین علیه امنیت ملی، معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی، چاپ اول، تابستان 1390.
جرایم رایانه ای در بخشی از رایانه تنها وسیله جرم است اصالت ندارد و داخل در جرایم سنتی است اما اگر فضای سایبر تنها نقش وسیله یا پشتیبان اقدامات گروه تروریستی باشد، تروریسم سایبری داخل در تروریسم است پس جرم انگاری تروریسم رایانه ابزار باید در قانون ضد تروریسم صورت بگیرد و قانونگذار ایران، به تروریسم سایبری دو چهره ی کاملاً متفاوت بدهد یک چهره به عنوان جرم رایانه ای و یک چهره به عنوان تروریسم، در مرحله ای از تدوین قانون جرایم رایانه ای، بنابراین بود که ماده ای به صراحت از تروریسم سایبری یاد کند که باتوجه به ملاحظات سیاسی وحقوقی که نسبت به عنوان تروریسم درایران وجود دارد، عملاً این پیشنهاد به مرحله نهایی نرسید.
2-شیرزاد، کامران، جرایم رایانه ای از منظرحقوق جزای ایران و حقوق بین الملل، شرکت نشر بهینه فراگیر، چاپ اول، 1388.
جرایم رایانه ای از حیطه حقوق جزای عمومی مسائل متعددی را مطرح می کنند. در آیین دادرسی جرایم رایانه ای تخصص مقامات از نقطه نظر جرم یابی از اهمیت بالایی برخوردار است. وابستگی به محیط سایبر، درکشور ما نیز هر روز افزونتر می گردد “جرایم مرتبط با محتوا با جرایم محتوایی، قسمت سیاه فناوری اطلاعات است که معایب و نارسایی های آن را به تصویر می کشد و زدودن این زنگار سیاه به دو طریق میّسر است: نخست شناسایی ماهیت فضای سایبر و دوم اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و سرکوب گر متناسب با فضای مجازی اینترنت.

3-جلالی فراهانی، امیر حسین، کنوانسیون جرایم سایبر و پروتکل الحاقی آن، خرسندی، چاپ اول، 1389.
پیشرفت ها و دگرگونیهای اجتماعی و اقتصادی موجب پیدایش انواع جدید جرایم و همچنین ارتکاب جرایم سنتی به وسیله فناوری های نوین شده است. که همین امر موجب حفاظت از سیستم های رایانه ای، با تصویب و اجرای هماهنگ تدابیر قانونی جهت پیشگیری از رفتار مجرمانه شده است.
4-بشیری، عباس، پوررحیم، مریم، اسرار تجاری الکترونیکی کاربردی در قانون تجارت الکترونیک ایران، جاودانه، چاپ اول، 1390.
حقوق اسرار تجاری به عنوان شاخه ای از حقوق مالکیت فکری در بستر دنیای مجازی و الکترونیکی مورد بررسی قرار می گیرد و سپس هر نوع اطلاعات که دارای ارزش اقتصادی مستقل و بالقوه یا بالفعل است به سبب آنکه عموماً نا شناخته می باشد، به عنوان تعریفی جامع و مانع از اسرار تجاری ارائه می گردد.
در رابطه با تحقیق باید اضافه شود با توجه به اینکه میزان استفاده کنندگان اینترنت در طی سال های اخیر به طور تصاعدی افزایش پیدا کرده است و ارتباط رایانه ها با یکدیگر در قالب شبکه های اطلاع رسانی، بر سرعت اطلاعات در جهان افزوده است، همین امر موجب شده تا محیط سایبر، تبدیل به فضایی شود که کسانی که قصد اضرار به افراد را دارند به راحتی مرتکب جرایمی مانند: جعل، کلاهبرداری رایانه ای، پورنوگرافی هویت، جرایم علیه حساب پست الکترونیک افراد و جرایم بی شمار دیگری شوند رایانه نیز امکان ارتکاب این جرایم را افزایش داده است و تاکنون نیز تحقیق شایسته و جامعی در رابطه با این موضوع صورت نگرفته است این تحقیق قواعد مبهم را روشن و به تحلیل دقیق این مسائل می پردازد.
جنبه جدید بودن و نوآوری در تحقیق:
بررسی قوانین و مقررات حاکم بر جرایم سایبری در حقوق ایران موضوع بسیار جدید بوده و در مورد آن تاکنون کار چندانی صورت نگرفته است مضافاٌ اینکه آشنایی با جرایم سایبری در حقوق ایران و بررسی مقررات حاکم بر آن برای امنیت ملی سودمند است.
اهداف مشخص تحقیق
فصل یکم: به شناسایی فضای سایبری در حقوق کیفری پرداخته و محدوده این فضا را مشخص می کنیم.
درفصل دوم: به شناسایی جرایم سایبری در حقوق کیفری پرداخته و با توسل به ارکان تشکیل دهنده جرم به شناسایی این جرایم اقدام می کنیم.
درفصل سوم: به قوانین و مقرراتی که بر جرایم سایبری وضع شده است و سپس به شناسایی این قوانین و تجزیه و تحلیل آن ها در هر مورد می پردازیم.
در فصل چهارم: جرایم سایبری یک پدیده نوین تلقی شده و به عنوان تهدیدی جدید علیه امنیت ملی فرض می شود که هنوز برای آن نظام حقوقی مشخص شکل نگرفته است باید از جنبه های مختلف شناخته شود.
سؤالات تحقیق:
سوال اصلی: چه جرایمی در فضای سایبر موجب وضع قوانین سایبری شده است؟
و این جرایم چه تأثیری بر امنیت ملی می گذارد؟
متغیر مستقل:
تحلیل مقررات حاکم بر جرایم سایبری
متغیر وابسته:
بررسی مقررات حاکم بر جرایم سایبری در حقوق ایران
فرضیه‏های تحقیق:
1. امنیت ملی و فضای سایبر از آن جهت که در صدر برنامه های هر کشوری قرار دارد و اکنون نیز فضای سایبری به عنوان رقیبی برای امنیت تلقی شده و می تواند امنیت ملی را تهدید کند باید محدوده و فضای آن مشخص شود.
2. از آن جهت که در گذشته قوانینی برای جرایمی که در فضای سایبر اتفاق می افتاد وجود نداشت. اکنون قانون گذار در جهت حمایت از داده ها و منافع ملی اقدام به وضع قوانین سایبری نموده که می تواند بر امنیت مؤثر باشد.
تعریف واژه‏ها و اصطلاحات فنی و تخصصی:
فضای سایبری- جرایم سایبری- قوانین سایبری- امنیت ملی
فضای سایبری:
تعریف مفهومی: یک دنیای مجازی که توسط کاربران اینترنت موجودیت پیدا کند.
تعریف عملیاتی: به دنیای مجازی همچون اینترنت گفته می شود که اشخاص در آن ها از طریق رایانه ها به یکدیگر متصل شده و ارتباط برقرار می کنند.
جرایم سایبری:
تعریف مفهومی: به رفتارهایی که بر ضد فضای سایبر ارتکاب می یابد.
تعریف عملیاتی: به جرایمی که توسط کاربران و در فضای سایبری توسط اینترنت، رایانه شبکه های ارتباطی صورت می گیرد
قوانین سایبری:
تعریف مفهومی: مجموعه قوانینی که بر جرایم سایبری حاکم است.
تعریف عملیاتی: مجموعه قوانین و مقرراتی که توسط قانون گذار در جهت حمایت از داده ها و سیستم های رایانه ای کاربران، دستگاه دولتی اقدام به وضع قوانین کیفری نماید تا موجبات امنیت ملی فراهم شود.
امنیت ملی
تعریف مفهومی: به اقداماتی که به منظور آسایش عمومی انجام می شود.
تعریف عملیاتی: به اقداماتی که برای حفاظت از دولت، سرزمین و افراد ساکن آن در برابر تهاجمات فیزیکی یک نیروی خارجی صورت می گیرد تا از منابع مهم اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی،نظامی دولت در برابر حملات نیروهای داخلی یا خارجی دفاع شود.
روش شناسی تحقیق:
الف- شرح کامل روش تحقیق بر حسب هدف، نوع داده ها و نحوه اجراء
(شامل مواد، تجهیزات و استانداردهای مورد استفاده در قالب مراحل اجرایی تحقیق به تفکیک):
تذکر: درخصوص تفکیک مراحل اجرایی تحقیق و توضیح آن، از به کار بردن عناوین کلی نظیر، “گردآوری اطلاعات اولیه”، “تهیه نمونه‏های آزمون”، “انجام آزمایش‏ها” و غیره خودداری شده و لازم است در هر مورد توضیحات کامل در رابطه با منابع و مراکز تهیه داده‏ها و ملزومات، نوع فعالیت، مواد، روش‏ها، استانداردها، تجهیزات و مشخصات هر یک ارائه گردد.
ب- متغیرهای مورد بررسی در قالب یک مدل مفهومی و شرح چگونگی بررسی و اندازه گیری متغیرها:
پس از بررسی و توصیف مقررات حاکم بر جرایم سایبری و شناخت جرایم سایبری به تحلیل این مقررات به عنوان متغیر مستقل بر حقوق ایران به عنوان متغیر وابسته پرداخته می‌شود.
ج -شرح کامل روش (میدانی، کتابخانه های) و ابزار (مشاهده و آزمون، پرسشنامه، مصاحبه، فیش‏برداری و غیره) گردآوری داده‏ها :
با عنایت به موضوع مورد بررسی روش تحقیق توصیفی- تحلیلی می باشد. پس ابتدا موضوع تحقیق مورد توصیف قرار گرفته و سپس به تجزیه و تحلیل پرداخته می شود. منابع و مآخذ مورد استفاده در این تحقیق، به شیوه ی کتابخانه ای ، اینترنتی ،مصاحبه و گفتگو با کارشناسان گردآوری شده است و از کلیه منابع مرتبط با موضوع اعم از کتب ، مقالات ، فصلنامه ها ، وب سایت ها ، مصاحبه کارشناسان استفاده شده است. از دشواری های این تحقیق، باید به محدودیت هایی که در زمینه گردآوری منابع وجود داشت اشاره کرد با توجه به اینکه کتابهایی دراین زمینه نوشته شده بود و اگر کتابی به طور پراکنده و مجزا مرتبط با موضوع مورد بررسی نوشته شده بود، کمیاب و دسترسی به آن نیز مشکل بود.
د – روش‌ها و ابزار تجزیه و تحلیل داده‏ها:
روش تحقیق بصورت کیفی می باشد.
فصل اوّل:
تعریف و ویژگی های
فضای سایبری
طرح بحث:
فضای سایبری باویژگی های خاص خود مانند گستردگی، پنهانی بودن، تأثیرگذاری شگرف خود باعث ورود بازیگران بسیاری مانند گروه ها ، سازمان ها شرکت ها برای اعمال قدرت در این فضا شده است. به همین دلیل در این فضای به ظاهر مجازی اما حقیقی و باور نکردنی بسیاری از کارهایی که تنها در ذهن و تخیل می باشد را می توان انجام داد.
در این فصل در مبحث اوّل تعاریف و ویژگی های فضای سایبر ارائه می گردد در مبحث دوّم پیکره فضای سایبر را خواهیم شناخت و در مبحث سوم به مزیت ها و محدودیت های این فضا خواهیم پرداخت.
مبحث اوّل: مفهوم و ویژگی های فضای سایبری
امروزه بحث های مربوط به اطلاعات و ارتباطات الکترونیکی وارد عرصه جدیدی بنام فضای سایبری شده است. واژه سایبر (Cyber ) از کلمه (Cybernetics )برگرفته شده است و در فیزیولوژی به معنای مطالعه و مقایسه بین دستگاه عصبی خودکار که مرکب از مغز و اعصاب می باشد با دستگاه های الکتریکی، مکانیکی، فرمانشناسی می باشد که این واژه در دنیای اینترنت و رایانه بسیار شنیده شده است.
“نخستین بار اصطلاح سایبرنتیک توسط ریاضیدانی به نام نوربرت وینر(Norbert wiener )در کتابی با عنوان “سایبرنتیک و کنترل در ارتباط بین حیوان و ماشین” در سال 1948 به کار برده شد.
واژه فضای سایبر نخستین بار توسط “ویلیام گیبسون” (William Gibson) نویسنده رمان “Neuromancer” در سال 1984 به کار برده شد.” (زندی1389، 38)
منظور از فضای سایبری محیط هایی غیر مادی است که در آن کاربران توسط وسایل الکترونیکی همچون اینترنت به یکدیگر متصل می شوند و از نظر خود دنیای مجازی را بوجود می آورند که وجود واقعی ندارد در حالی که این دنیا حقیقتی مجازی است که توسط رایانه بوجود آمده است.
هرچند در زبان فارسی واژه سایبر را به مجازی ترجمه کرده اند ولی فضای سایبری فضایی است حقیقی و واقعی که بسیاری از کارهای باور نکردنی که تنها در ذهن ما نمود پیدا می کنند در این فضا و این دنیای مجازی حقیقت پیدا می کند.
“آن چه به موازات ساده سازی و تنوع بخشیدن به کارکردهای انعطاف پذیر رایانه ها، بهره برداری گسترده تر و متنوع تر از سیستم های رایانه ای شخص(Personal computer) را به نحو باور نکردنی توسعه داد و به آن وجه های جهانی بخشید، امکان اتصال آن ها به یکدیگر از طریق ارتباطات الکترونیک است. این امر اشتراک گذاری کارکردها و اطلاعات میان رایانه ها را میسر ساخت و به تدریج شبکه ای جهانی به وجود آمد و فضایی به نام فضای سایبر( Cyber space)شکل گرفت به طوری که از دنیای فیزیکی کاملاً متمایز بود و ویژگی هایی داشت که نمونه های آن در داستان های تخیلی آمده بود. “( باقری اصل. 11.)
آن چه دراین فضا باید قابل توجه قرار گیرد این است که همه چیز باهم در ارتباط است و بر هم تأثیر
می گذارد و باعث بوجود آمدن هنجارها و فرهنگ های مختلف شده است آن هم در یک دنیای بیکران و گسترده و نه دریک دنیای محدود و مشخص، که هیچ حد و مرزی برای آن وجود نداشته باشد.
با توجه به رشد سریع و گسترده فضای سایبری زمینه ای جدید و مهم در سیاست جهان بوجود آمده است. کم هزینه بودن ورود، ناشناس بودن افراد و نامتقارن بودن در آسیب پذیری باعث شده است که تغییرات بوجود آمده بر قدرت تأثیر مهمی داشته باشد و محیط سایبر باعث بوجود آمدن یک دنیای مصنوعی و غیر قابل تصور شده است.
“فضای سایبر اگر با فضای اذهان مقایسه شود، بزرگی اش حتی از دنیای ما نیز برجسته تر و بیشتراست؛ پس گزافه نیست تا فضای سایبر را یک دنیای جدید یا دنیای دیگر نامید. تعبیر فضای سایبر به جهان جدید یا جهان دیگر صرفاً می تواند جنب? ادبی و در برخی موارد جنبه جرم شناختی داشته باشد تا با بیان بایسته ها و مقتضیات چنین فضای عنان گسیخته و پهناوری، بتوان درک صحیحی از علت وقوع جرم و شناخت مجرمین داشت و گرنه این تعریف از جهت حقوقی کمتر می تواند مورد توجه باشد و به راستی نیز ویژگی های عینی و ملموس آن را هویدا نمی سازد.(پاکزاد1390، 43و44)
در این فضا می توان بسیاری از کارهایی را که تنها در ذهن و خیال می باشد، به راحتی و به دور از چشم دیگران انجام داد و همین امر موجب گردیده است تا در صدد کشف اینگونه جرایم و شناخت مجرمینی که در این محیط دست به ارتکاب جرم می زنند برآمد.
با چنین تعبیری از فضای سایبر به دنیای مجازی صرفاً می توان بزهکاران و مجرمینی که دراین محیط پهناور دست به ارتکاب جرم می زنند و همچنین علل ارتکاب جرم را شناخت و با اتخاذ تدابیر مناسب بتوان در پیشگیری اجتماعی و نهادینه سازی هنجارهای اخلاقی سایبری مورد بررسی قرار داد.
“از محیط سایبر به محیط فناوری اطلاعات (IT) یا محیط اطلاعات و ارتباطات نیز یاد شده است. ازاین رو، مشاهده می شود که برای نمونه به جرمهای محیط سایبر جرمهای علیه فناوری اطلاعات نیز گفته می شود.
این عبارتها نیز نمی توانند به گونه ای جامع متضمن جرمهای محیط سایبر باشند. زیرا، برای نمونه، بسیاری از جرمها در محیط سایبر و با استفاده از این محیط ارتکاب می یابند و نه لزوماً علیه محیط سایبر. بنابراین، عبارت جرمهای علیه فناوری اطلاعات نیز عبارت درستی نیست. همچنین، باید توجه داشت که فناوری اطلاعات بر ابزار تأکید دارد، حال آنکه سایبر به محیطی اشاره دارد که جرم درآن محیط به وقوع
می پیوندد. “(فضلی1383، 165)
پس می توان گفت که با توجه به استفاده روز افزون از اینترنت و افزایش تعداد کاربران و ورود اشخاص به دنیایی به نام فضای سایبری که با جهان واقعی برابری می کند و ورود فضای سایبر به تمامی عرصه های زندگی افراد و امکان ارتباط و تأثیر گذاری اشخاص بر یکدیگر به وسیله رایانه، همین امر سبب بوجود آمدن جرایمی دراین فضای بیکران شده است.
گفتار اوّل: فضای سایبری و ارتباط شبکه های اطلاع رسانی
فضای سایبر با توجه به گستردگی و تنوع کاربران آن، دنیای جدیدی را بوجود آورده است که دارای قابلیت ها و کارکردهای مختلفی است و به نسبت کارکردهای آن چالش های مختلفی نیز بوجود آورده است.
با ظهور اینترنت و ارتباطاتی که در سطح جهانی به وجود آمد، ایجاد شبکه جهانی را می توان یکی از مظاهر فن آوری اطلاعات به شمار آورد که با پیدایش رایانه ها و سامانه های ارتباطی و تحول گردش اطلاعات توانست در زندگی انسان ها تأثیر بگذارد. رایانه توانست روش جمع آوری و تولید اطلاعات و پردازش داده ها را متحول سازد.
داده ها عبارت از نمادهایی هستند که می توانند قابلیت انجام کارهایی مانند ورود ، خروج ، پردازش و ذخیره دریک سیستم رایانه ای را داشته باشند. داده ها به اشکال مختلف از جمله متن های صوتی و تصویری ،دیسکهای نوری (CD) ، یا داده های رقمی که دریک تراشه ذخیره شده و برای سیستم رایانه ای دارای مفهوم خاصی است، پردازش می کنند.
کامپیوتر یا اینترنت را می توان به عنوان ساختار اصلی جرایم سایبری دانست، در فضای سایبری اینترنت نقش اصلی را ایفا می کند و این فضا چیزی غیر از داده و اطلاعات نیست که گاهی این دو در معنای مشابهی مورد استفاده قرار می گیرند. دراین فضا به راحتی می توان به آنسوی دنیا متصل شد و به تبادل اطلاعات در سطح بین المللی دست یافت. که این تبادل اطلاعات تنها به وسیله سخت افزارهای رایانه ای عمکرد خود را اجرا خواهد کرد.
در واقع ارتباط بین رایانه ها و سامانه های ارتباطی در سراسر جهان بوسیل? کاربران سبب بوجود آمدن فضای سایبر شده است. سامانه های رایانه ای نیز قابلیت تبادل اطلاعات و ارتباط شبکه های اطلاع رسانی را متناسب با پردازش و مبادله داده، ذخیره و انتشار اطلاعات دارد.
“برخلاف دنیای واقعی در این دنیای مجازی حد و مرزی برای قلمرو حاکمیتی افراد وجود ندارد اینترنت بر پایه استانداردهای جهانی باز و بدون اینکه تحت حاکمیت فرد یا نهاد خاصی باشد بنا شده است. “هیچ فرد، دولت یا موسسه تجاری مالک آن نیست. ” (استیون وهلپین 1383،20)

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

قلمرو حاکمیتی حق مسلم هر دولتی می باشد که کشورها باید به قلمرو یکدیگر احترام گذاشته و از ایجاد ناامنی و تعرض به یکدیگر بپرهیزند که فضای سایبر گاهی اوقات این حق مسلم حقوق بین المللی کیفری را زیر پا گذاشته و باعث شده است که بعضی افراد از آزادی هایی که در این فضا وجود داشته استفاده سوء کرده و درجهت اختلال و تخریب سیستم ها گام بردارند.
گفتار دوّم :مخفی و پنهانی بودن
پنهانی و مخفی بودن فضای سایبر را می توان یکی دیگر از ویژگی های آن دانست. این فضا را همانند ذهن آدمی که بسیاری از قضایا درآن نقش می بندد و به صورت پنهانی است، می توان تشبیه نمود. تا زمانی که افکار خود را در عمل نشان ندهد آن چیز تنها در ذهن خود آن شخص است و به صورت پنهانی است امّا وقتی آن افکار نمایان شود گاهی سبب نقض قوانین و هنجارهای جامعه خواهد شد.
درفضای سایبر نیز اشخاص در محیطی امن از طریق رایانه های خود، هر آنچه را که در ذهن دارند و به صورت پنهانی و پوشیده می باشد نمایان می سازند.
“به نقل از اندیشمندانی چون “هابز” که ذات انسان را شرور می دانند در چنین فضایی دوباره قوت می گیرد، چرا که حس پوشیده بودن و مخفی ماندن اعمال ارتکابی است که اینترنت را دنیایی آزاد جلوه گر می سازد تا در این پهنه، افراد به شکلی افسار گسیخته و فارغ از کنترل های اجتماعی و اخلاقی میدانی برای تاخت و تاز و عقده گشایی آنچه بدان دست نیافته اند بیابند؛ نمونه این امر را می توان در مورد انتشار تصاویر مستهجن کودکان در فضای سایبر دید که در عین حالی که وسیله سود آوری برای ارائه کنندگان این تصاویر گشته، برای خواستاران ارضای غرایز جنسی نیز دنیایی آزاد فراهم آورده تا هر لحظه که خواستند بتوانند به راحتی وارد این دنیای خیال گونه شوند و تمایلات غریزی خود را فرو بنشانند.” (فضلی1383 ،127)
پس فضای سایبر محیطی است که بازیگران آن بصورت پنهانی بدون اینکه براحتی مورد شناسایی قرار گیرند می توانند با استفاده از امکانات دیجیتال و فناوری ارتباطات دست به ارتکاب جرم بزنند.
این افراد با توجه به امکاناتی که رایانه در اختیار آن ها قرار می دهد به جرایمی مانند تخریب داده ها و اطلاعات، کلاهبرداری، جعل و غیره می پردازند بدون اینکه کوچکترین ترسی از ارتکاب این اعمال درآن ها وجود داشته باشد.
همین امر موجب شده فضای سایبر، جهانی وسیع و گسترده اما پوشیده و پنهانی را به وجود آورد با مجرمینی خطرناک که می توانند به راحتی به مبادله اطلاعات بپردازند.
گفتار سوم :فراملی و غیر قابل کنترل بودن
فراملی بودن و غیر قابل کنترل بودن اینترنت و عدم وجود محدودیت مکانی و زمانی برای آن یکی دیگر از ویژگی های فضای سایبر می باشد.
پیدایش میلیاردها سایت اینترنتی دراین فضا سبب شده کاربران بسیاری در سطح جهانی و بین المللی بوسیله رایانه با یکدیگر مرتبط شده و همین امر گاهی مشکلات فراوانی را موجب می گردد، از جمله می توان به خدشه وارد کردن به حاکمیت سرزمینی دولت ها اشاره داشت و همین امر کنترل این دنیای بزرگ را با مشکل رو به روساخته است. دراین فضا به وسیل? شبکه جهانی اینترنت می توان با صرف کمترین هزینه ممکن، به آسان ترین شیوه به گنجینه کامل از اطلاعات در هر نقطه از جهان دست یافت. به طور مثال درفضای سایبر یک کاربر در دورترین نقطه اهواز با فشردن یک دکمه با یک سرویس دهنده در خراسان می تواند تماس و ارتباط برقرار کند یا شخصی در دورترین نقطه قاره اروپا با یک کاربر در قاره آسیا بدون اینکه هیچگونه محدودیتی وجود داشته باشدبا یکدیگر در ارتباط باشند.
اینترنت ابزارهای جدید ارتباطی مانند وبلاگ ها را ایجاد نموده است، که جهت انتقال اطلاعات و افکار کاربران براحتی می توانند خواسته ها و اندیشه های خود را وارد شبکه های مورد نظر خود نمایند تا دیگران از آن استفاده نمایند. همین امر اینترنت را از ارتباطات یکطرفه خارج ساخته و از آن رسانه ای مبتنی بر تعامل می سازد که آزادانه افراد، گروه ها، سازمان هارا به یکدیگر متصل می سازد.
“تصور اشخاص ازاین محیط این است که در این فضا به دور از چشم قانون و به دور ازنظارت سازمان یا افراد مختلف، هر کس هر آنچه می خواهد انجام می دهد چرا که او را در حین ارتکاب جرم نمی بینند. بنابراین ویژگی دیگر این محیط عدم امکان یک کنترل مؤثر تکنیکی و حقوقی در شرایط حاضر است.” (حسن بیگی1384،36)
“به عبارت دیگر فضای سایبر دارای یک نظام عرضی است و نه یک نظام طولی وبرخلاف جوامع انسانی، ساختار آن مبتنی بر سیستم سلسله مراتبی بالا به پایین نیست که نهادهای بالا دست بر نهادهای پایین دست حاکم و ناظر باشند، بلکه درآن از نظام قدرت و کنترل تمرکز زدایی شده و هر شخص در کنار دیگری قرار می گیرد و هیچ نهاد بالا دستی برآن حاکمیت ندارد که امر کنترل و ایجاد نظم را در آنجا عهده دار باشند.” (Brenner، 55)
خصوصیت فراملی و سرزمینی بودن فضای سایبر سبب شده است که جرایمی که دراین فضا رخ می دهد بر خلاف جرایم چند رسانه ای دیگر مستقل از محل ارتکاب باشد. (جرم مولتی مدیا1997،76)
اینترنت با ایجاد شبکه های متنوع و گسترده خود توانسته است فضایی را جهت ارتکاب جرایم مختلف توسط مجرمین بوجود آورد. مرتکبین می توانند براحتی با قرار گرفتن در این فضا با اقصی نقاط جهان ارتباط برقرار کنند. در این محیط مجرم می تواند با مشخص ساختن محل مورد نظر خود حتی در دورترین نقطه از کشور دیگر نیز براحتی جرایمی را مرتکب شود و همین امر سبب گردیده است که اینگونه جرایم جامعه بین المللی را تهدید کند.
مبحث دوّم: پیکره فضای سایبری

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید